Od 1 października 2026 r. wchodzą w życie istotne w przepisach dotyczących raportowania schematów podatkowych (MDR). Ustawodawca zdecydował się znacząco ograniczyć zakres obowiązków raportowych i zbliżyć polskie regulacje do standardu wynikającego z unijnej dyrektywy DAC6. Najbardziej odczuwalną zmianą dla przedsiębiorców będzie całkowite zniesienie obowiązku raportowania krajowych schematów podatkowych.
Dla wielu podmiotów oznacza to koniec czasochłonnych analiz i weryfikacji zdarzeń, które dotychczas były badane wyłącznie z perspektywy MDR. Nie oznacza to jednak likwidacji całego systemu raportowania. Obowiązki pozostaną w odniesieniu do schematów transgranicznych.
Koniec raportowania krajowych schematów podatkowych
Najważniejsza zmiana polega na tym, że od 1 października 2026 r. raportowaniu będą podlegały wyłącznie schematy podatkowe o charakterze transgranicznym. Tym samym zniknie obowiązek identyfikowania i zgłaszania schematów krajowych, który od początku funkcjonowania MDR budził najwięcej kontrowersji wśród przedsiębiorców i doradców podatkowych.
W praktyce oznacza to, że większość podmiotów prowadzących działalność wyłącznie na rynku krajowym nie będzie już musiała analizować swoich działań pod kątem obowiązków MDR. Nadal jednak konieczna będzie ocena transakcji i struktur posiadających element zagraniczny.
VAT i akcyza poza zakresem MDR
Nowelizacja wyraźnie wskazuje również, że przepisy MDR nie mają zastosowania do uzgodnień dotyczących podatku od towarów i usług (VAT) oraz podatku akcyzowego. To istotna zmiana, szczególnie dla podmiotów, których działalność koncentruje się na rozliczeniach VAT.
Likwidacja roli wspomagającego
Kolejnym uproszczeniem jest rezygnacja z funkcjonującej dotychczas roli wspomagającego. Przepisy o MDR wyróżniały dotychczas trzy podstawowe role: promotora, korzystającego i wspomagającego. Od października 2026 r. wspomagający przestanie funkcjonować jako odrębna kategoria podmiotu. Część jego obowiązków zostanie włączona do definicji promotora.
Zmiana ta ma uprościć proces identyfikacji podmiotów odpowiedzialnych za realizację obowiązków raportowych oraz ograniczyć liczbę sporów interpretacyjnych.
Uproszczenie formularzy MDR
Dobra wiadomość dla podatników dotyczy również obowiązków sprawozdawczych.
Od 1 października 2026 r.:
- całkowicie znika formularz MDR-2,
- formularz MDR-3 będzie składany raz w roku,
- MDR-3 będzie można podpisać przez pełnomocnika,
- dopuszczalne będzie wskazywanie szacunkowej wartości korzyści podatkowej, gdy dokładne ustalenie nie jest możliwe.
Koniec obowiązkowej procedury MDR
Od października 2026 r. zniknie również obowiązek posiadania wewnętrznej procedury MDR. Ustawodawca uchyla także przepisy przewidujące sankcje za brak takiej procedury.
Wiele organizacji będzie mogło zatem zrezygnować z utrzymywania rozbudowanych procedur wewnętrznych przygotowanych wyłącznie na potrzeby MDR. Nie oznacza to jednak, że należy całkowicie zrezygnować z wewnętrznych zasad identyfikowania ryzyk podatkowych. Firmy prowadzące działalność międzynarodową nadal powinny posiadać mechanizmy pozwalające identyfikować potencjalne schematy transgraniczne.
Nie będzie interpretacji indywidualnych w zakresie MDR
Nowelizacja przewiduje również wyłączenie możliwości uzyskiwania interpretacji indywidualnych dotyczących przepisów MDR. Wnioski złożone przed wejściem nowych regulacji będą rozpatrywane na dotychczasowych zasadach.
O czym trzeba pamiętać po zmianach?
Mimo szerokiego zakresu deregulacji nie można zapominać o przepisach przejściowych.
Zniesienie obowiązku raportowania krajowych schematów podatkowych nie powoduje automatycznego wygaśnięcia obowiązków, które powstały przed 1 października 2026 r. Jeżeli obowiązek raportowania powstał wcześniej, należy go wykonać zgodnie z dotychczasowymi zasadami. Dokumentację historyczną również należy zachować.
W praktyce oznacza to, że wiele podmiotów jeszcze przez pewien czas będzie finalizować raportowanie dotyczące zdarzeń z okresu sprzed wejścia w życie nowych regulacji.
Przedsiębiorcy powinni wykorzystać obecny moment do uporządkowania swoich obowiązków MDR. W szczególności warto:
- zweryfikować, czy wszystkie dotychczasowe raporty zostały prawidłowo złożone,
- przeanalizować otwarte sprawy dotyczące schematów krajowych,
- ocenić konieczność dalszego utrzymywania procedur MDR,
- dostosować wewnętrzne procesy do nowych zasad,
- przeprowadzić przegląd transakcji transgranicznych pod kątem obowiązków, które pozostaną po 1 października 2026 r.
MDR
Zmiany obowiązujące od 1 października 2026 r. należy ocenić jako jedno z istotniejszych uproszczeń w polskim systemie podatkowym ostatnich lat. Likwidacja raportowania krajowych schematów podatkowych, zniesienie obowiązkowej procedury MDR, likwidacja formularza MDR-2 oraz uproszczenie raportowania MDR-3 oznaczają znaczące ograniczenie obowiązków administracyjnych dla przedsiębiorców.
Nie oznacza to jednak końca MDR. Obowiązki związane ze schematami transgranicznymi pozostają w mocy, dlatego firmy prowadzące działalność międzynarodową nadal powinny zachować czujność i odpowiednio monitorować swoje rozliczenia podatkowe.