2 kwietnia Prezydent podpisał nowelizację ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy (PIP), która istotnie wzmacniającą kompetencje PIP. Jednocześnie skierował ją do Trybunału Konstytucyjnego.

Celem reformy jest skuteczniejsze egzekwowanie obowiązujących przepisów, w szczególności w obszarze zastępowania umów o pracę umowami cywilnoprawnymi lub współpracą B2B w sytuacjach, w których w rzeczywistości występują cechy stosunku pracy.

Ustawa wejdzie w życie co do zasady po trzech miesiącach od dnia ogłoszenia.

Nowe kompetencje PIP

Najważniejszym założeniem ustawy jest przyznanie PIP prawa do stwierdzania istnienia stosunku pracy w drodze decyzji administracyjnej. Procedura ta została zaprojektowana jako wieloetapowa. Jeżeli w trakcie kontroli inspektor uzna, że w relacji stron dominują cechy stosunku pracy, w pierwszej kolejności będzie mógł wydać polecenie usunięcia naruszeń. Dopiero w przypadku niewykonania polecenia usunięcia naruszeń, możliwe będzie wydanie decyzji przekształcającej umowę cywilnoprawną w umowę o pracę. Co istotne, zarówno pracodawcy, jak i osoby wykonujące pracę będą mogły zaskarżyć taką decyzję do sądu pracy.

Reforma przewiduje również:

• wprowadzenie procedury interpretacji indywidualnej – pracodawca będzie mógł wystąpić do PIP z wnioskiem o sprawdzenie czy sposób, w jaki zatrudnia swoich pracowników jest zgodny z prawem, a jeżeli nie – jak doprowadzić je do stanu zgodnego z prawem; 
• umożliwienie wymiany danych pomiędzy PIP, Zakładem Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) i Krajową Administracją Skarbową (KAS) aby usprawnić kontrole;  
• wprowadzenie możliwości przeprowadzania przez PIP zdalnych kontroli; 
• wprowadzenie obowiązku sporządzania przez PIP rocznych i wieloletnich planów działań dla kontroli celowych na podstawie analizy ryzyka; 
• co najmniej dwukrotne zwiększenie maksymalnej wysokości grzywny, jaką PIP może nałożyć w postępowaniu mandatowym (w określonych przypadkach maksymalna wysokość grzywny może wynosić nawet do 90.000 zł). 

Komentarz ABC TAX

Nowelizacja w istotny sposób zmienia model kontroli rynku pracy w Polsce – nie zakazuje form współpracy na podstawie umów cywilnoprawnych, ale zwiększa prawdopodobieństwo ich zakwestionowania, jeżeli sposób wykonywania pracy faktycznie odpowiada relacji pracowniczej.

W praktyce jest to ostatni moment, aby:

• zweryfikować obowiązujące modele współpracy,
• przeanalizować realny sposób wykonywania pracy (a nie tylko treść umów),
• rozważyć podjęcie odpowiednich działań minimalizujących ryzyko reklasyfikacji.

Podmioty, które w ciągu 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, dobrowolnie doprowadzą swoje relacje z osobami współpracującymi na podstawie umów cywilnoprawnych do zgodności z przepisami prawa pracy, nie będą podlegały odpowiedzialności za wcześniejsze naruszenia polegające na nieprawidłowym stosowaniu umów cywilnoprawnych.

Pobierz PDF

Nowe uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy